Hoogbegaafd… En dan? Groep 9!

Groep 9 is de bovenschoolse plusklas van Leerplein055 in Apeldoorn. Elke woensdag- en vrijdagochtend komen hoogbegaafde kinderen van diverse Leerplein055-basisscholen naar ‘Groep 9’. Op de woensdagochtend komen kinderen die op hun reguliere basisschool in groep 5, 6 en soms 7 zitten en op de vrijdagochtend kinderen die in groep 7 of 8 zitten. In totaal is jaarlijks plek voor 30 leerlingen die afkomstig zijn van ruim de helft van de Leerplein055-scholen. Groep 9 heeft een lokaal in het gebouw van openbare basisschool Meester Lugtmeijer aan de 1e Wormenseweg 158. Leerplein055 heeft voor Groep 9 een vaste leerkracht die beide groepen begeleidt.

Vooral het uitdagen van hoog- en meerbegaafde kinderen is op veel scholen een probleem. Deze kinderen hoeven niet zozeer meer lesstof aangeboden te krijgen, het gaat er vooral om dat ze op een andere manier uitgedaagd worden. Dit kan bijvoorbeeld door een beroep te doen op de hogere orde denkvaardigheden (analyseren, evalueren en creëren). Dit gaat verder dan de zogenaamde lagere orde denkvaardigheden (onthouden, begrijpen en toepassen) waar veel van het beschikbare lesmateriaal bij stopt. Ook is het goed als kinderen zien dat er op een vraag of stelling meerdere antwoorden mogelijk zijn. Dit vereist dat ze beter kijken of andersom denken en kijken. Het gaat dus vooral om een andere manier van vragen stellen, die een beroep doet op vaardigheden die in de standaard lesmethode vaak niet aan bod komen.
[bron: School aan Zet, Jonge Speurders]

Hoe werkt Groep 9?

In Groep 9 wordt projectmatig gewerkt en wordt er vooral gericht gekeken en beoordeeld op het proces. De wijze waarop een leerling aan het project en eigen leerdoelen heeft gewerkt is dus veel belangrijker dan het werk dat de kinderen daarbij opleveren.
Elk jaar komen drie projecten aan de orde die elk ongeveer 12 weken duren. De onderwerpen van deze projecten kunnen sterk variëren. Zo zijn onderwerpen als kunst, stripverhalen, cultuur, afval, aardrijkskunde, klimaat en het heelal al eens gepasseerd. Ook hebben we mee gedaan aan Ruimteschip Aarde, een project voor scholen van André Kuipers, waarbij diverse wetenschappelijke en maatschappelijke problemen werden besproken. En de kinderen van Groep 9 zijn bijvoorbeeld een Raad van Kinderen geweest voor het waterschap Vallei en Veluwe, een initiatief van het Missing Chapter Foundation (MCF).

Binnen de projecten die in Groep 9 aan bod komen krijgen de kinderen individuele- en groepsopdrachten die ze tijdens een afsluiting aan ouders en andere belangstellenden presenteren.
Gedurende deze projecten werken de kinderen aan de 7 uitdagingen die door Tijl Koenderink (1) benoemd zijn als:
1. de uitdaging van de overtuigingen,
2. de uitdaging van het geheugen,
3. de uitdaging van de motivatie,
4. de uitdaging van de frustratie,
5. de uitdaging van het samenwerken,
6. de uitdaging van het zelfstandig werken,
7. de uitdaging van het wegwerken van hiaten.

Hierdoor leren de leerlingen om te gaan met hun sterke en zwakke kanten. De kinderen leren zelf verantwoordelijk te zijn voor hun eigen leerproces en ontwikkeling. Dit moeten ze aan de hand van een digitaal portfolio vastleggen en bijhouden. Ze beschrijven in hun portfolio aan welke leerdoelen ze willen werken en hoe ze dat denken te gaan doen. Aan het eind van elk project moeten ze evalueren waar ze staan, hoe dat zo komt en hoe ze verder willen. Verder wordt in het portfolio hun werk gebundeld en bijgehouden.

Samenwerking ouder, kind, leerkracht

Om ouders en de leerkracht van de reguliere Leerplein055-school bij het leerproces te betrekken krijgen de kinderen huis/schoolwerk mee zodat ze niet alleen op woensdag of vrijdag met het Groep 9 werk aan de slag gaan. Doordat we werken met een elektronische leeromgeving kunnen ze altijd bij hun werk en via mail kunnen ze altijd vragen stellen aan de leerkracht van Groep 9. Het is de bedoeling dat de Groep 9 leerlingen ook in hun reguliere basisschoolgroep werken aan de opdrachten van Groep 9; dit is mogelijk omdat het reguliere werk op de school voor hen is aangepast.

Ouders en de leerkracht van het kind worden aan het begin van elk jaar uitgenodigd voor een informatiemiddag zodat zij weten wat er van hen wordt verwacht zowel thuis als in de eigen groep. Ouders kunnen via het beveiligde account van hun kind de portfolio’s lezen en krijgen de reguliere leerkrachten via een eigen account toegang tot de portfolio’s zodat beide kunnen zien waar het kind aan wil gaan werken en hoe hij/zij denkt dat te gaan doen. Ouders kunnen zich ook regelmatig inschrijven voor een ouder/kind gesprek. Dit zijn evaluatiegesprekken van ongeveer 20 minuten waar het kind bij aanwezig is en waar het gesprek mee wordt gevoerd. Van dit gesprek wordt door de leerkracht van Groep 9 een verslag gemaakt zodat de leerkracht op de reguliere school op de hoogte is van wat er is afgesproken. Ook zijn er twee keer per jaar leerlinggesprekken waarbij de leerkracht van Groep 9 en de reguliere leerkracht de werkzaamheden van de leerling bespreken.

Leren studeren

Door gebruik te maken van het TASC-wheel (2) en plantabellen, leren de kinderen van Groep 9 al op jonge leeftijd plannen en organiseren. Om de kinderen ook tot een hogere orde van denken te laten komen wordt in Groep 9 o.a. ook gebruik gemaakt van de taxonomie van Bloom (3), denksleutels (4) en denkschema’s (Minca Dumont (5)). Verder wordt veel aandacht besteed aan leertechnieken zoals MindMapping, informatie zoeken en ordenen, leerkaartjes, ezelsbruggetjes etc. Hiervoor is het belangrijk dat de kinderen eerst begrijpen hoe hun hersenen werken (breinleren) en dat je op verschillende gebieden “slim” kunt zijn (Meervoudige Intelligentie (6)). De eindopdrachten die de kinderen krijgen zijn open en daar kunnen de kinderen voor een groot deel zelf invulling aan geven. Ze leren daarbij kritisch naar zichzelf maar ook naar de informatiebron te kijken.

Referenties:
1. De 7 uitdagingen Een praktisch handboek voor leerkrachten in bo en vo Tijl Koenderink ISBN: 9789081916707 en
2. TASC-wheel Thinking actively in a social context Belle Wallace 2000
3. Taxonomie van Bloom Leermodel in 1956 ontwikkeld door de Amerikaanse onderwijspsycholoog Benjamin Bloom
4. Denksleutels: http://www.samenwerkingsverband3006.nl/mind/denksleutels/
5. Denkschema’s: http://www.mijneigenproject.nl/denkvragen-stellen.html
6. Meervoudige intelligentie van Gardner http://talentstimuleren.nl/thema/begaafdheid/hulpmiddel/75-meervoudige-intelligentie-gardner

Aanmelden Groep 9

Leerlingen kunnen het hele jaar door aangemeld worden. Ouders kunnen zich voor het aanmelden richten tot de groepsleerkracht van de Leerplein055-school of de Intern Begeleider van de school. In mei/juni wordt vervolgens gekeken welke kinderen toegelaten kunnen worden in het nieuwe schooljaar.  De Intern Begeleider (IB-er) van elke school kan een leerling via het zorgplatform aanmelden. Hiervoor moet de leerling een IQ-test met een uitslag van 130 of meer hebben of moet de leerling op elk van de gebieden rekenen, spelling en begrijpend lezen minimaal 6 maanden voor lopen.

Zodra een aanmelding bij de leerkracht van Groep 9 binnen is (aanmeldformulier, extra vragen voor ouders en leerkracht en de doortoets uitslagen) zal zij een afspraak via de school maken voor een intakegesprek. Deze zal op de school van de kinderen plaatsvinden en daar zit de ouder dan ook bij.
Als alle gegevens bekend zijn worden ze bekeken en krijgt de school zo snel mogelijk na de beoordelingsdatum bericht over de uitslag voor plaatsing.

Ook binnen De Kosmos hebben we aandacht voor de “meerbegaafde leerling”.   De leerstof van deze kinderen wordt ingekort en aangepast met extra materialen.